رفتن به محتوای اصلی

پوشش کلیه نقاط تهران

22225314 66097606 88170374 44403411
تاریخ فرش هنرهای دستی در مازندران

تاریخ فرش هنرهای دستی در مازندران

نغمه هنرهای دستی در مازندران

چند کیسه پشم تازه چیده شده گوسفندانی که در ییلاقات بسر می‌برند،

چند کمان، آب‌پاش، قیچی برای پرداخت دادن، قالب، ترازوی محلی برای وزن کردن پشم

و پنجره برای پهن کردن پشم به‌اضافه کیسه‌هایی بزرگ و چند رشته طناب، ابزار کارشان است.

معمولاً سیار کار می‌کنند و کارگاه نمدمالی‌شان، منزل روستاییانی است

که تقاضای درست کردن نمد رادارند و بیشتر این روستاییان را دامدارانی

تشکیل می‌دهند که هنوز تمایل دارند فرش خانه‌هایشان گلیم‌های

پرنقش‌ونگار نمد باشد تا قالی‌های ماشینی.

 

تاریخ فرش نغمه هنرهای دستی در مازندران

خروس‌خوان سحر است که نغمه موسیقایی حلاجان به گوش می‌رسد

و صدای بنگ و بنگ سازشان، فضای محله را پر می‌کند.

تار کمان حلاجی‌شان بیشتر شبیه تار است، یک چوب کمانی شکل

که دو سر آن باسیمی فنر مانند بسته‌شده و با هر ضربه دوک هم نغمه‌سرایی می‌کند

و هم پشم‌ها را از هم می‌گشاید.

 

کار پهن کردن پشم‌ها با چارچوب پنجره‌ای مانند به‌پایان می‌رسد،

با آب‌پاش، آب جوش را روی پشم‌ها می‌پاشند تا ورم پشم‌ها بخوابد.

هر سه حلاج، کیسه را همانند قالی لوله‌کرده و دور آن را با طناب‌های بزرگ،

محکم می‌بندند و گاهی با پا و گاهی با دست آن را می‌مالند و از این

سر به آن سر اتاق می‌تابانند.

http://alvand1.com

http://alvand1.com

تلاش دوباره نمدمالان برای نقش زدن بر روی نمد آغاز می‌شود،

طناب‌ها را از دوره کیسه‌ای که ساعت‌ها می‌مالیدند باز می‌شود و آن پشم‌های چیده شده،

شکل و رنگ می‌گیرد. نمدمالان قیچی‌هایی را که در گوشه اتاق است در دست می‌گیرند

و حاشیه‌های نمد را به‌نوعی هرس می‌کنند و سپس نقش‌مایه‌ها را بر روی نمد،

ترسیم می‌کنند. این نقش‌ها مایه‌ها تلفیقی از پشم‌ها به رنگ‌های مختلف است

که در دورادور و مرکز نمد می‌آرایند و تصویری از گل را نقش می‌زنند.

 

تاریخ فرش نغمه هنرهای دستی در مازندران

در کتاب صنایع‌دستی کهن ایران آمده است: در حفاری‌هایی که در آغاز سالهای ۱۹۵۰

در غاری نزدیک دریای خزر قطعات پارچه بافته‌شده از پشم گوسفند و موی بز به دست آمد

و با روش آزمایش کربن ۱۴ معلوم شد که مربوط به ۶۵۰۰ سال -۲۰۰ سال کمتر

یا بیشتر – پیش از میلاد مسیح است.

صنایع‌دستی در مازندران قدمتی دیرینه دارد و از مهم‌ترین صنایع‌دستی،

قالیبافی، گلیم‌بافی، حصیربافی، چادرشب و جوراب پشمی، نخ‌ریسی،

پارچه‌بافی، نمد، زیلو، جاجیم، ظروف گلی، وسایل چوبی است که مواد خام این محصولات

از محل تهیه می‌شود. صاحبان پیشه و فن همواره با عشق به زیبایی و

سائل مادی زندگی را خلق کرده‌اند و دستان توانمند هنرمند ذهن مستقل و پویا

و اندیشه جستجوگرش مجموعه‌ای دیدنی و سزاوار تحسین را به یادگار گذاشته است.

 

لاک تراشی

لاک تراشی در مناطق روستایی و جنگلی موردتوجه پیشه وران هنرمندان بوده

و انواع سازه‌های آن بر اساس نیاز زندگی روزمره رشد یافته است،

روستاییان ساکن مناطق جنگلی درگذشته بیشترین نیازهای خود را از چوب تهیه می‌کردند

و در ساخت لوازم چوبی از مهارت خوبی برخوردار بودند.

 

استادکاران با استفاده از ریشه و تنه درختان بدون بهره‌گیری از ابزار کار امروزی ظروف چوبی

مانند جوله، کلز، لاک دانه پاش، قند چوله، تنباکو، چوله، قاشق، ملاقه،

کترا، تولید می‌کردند و برخی از ظروف چوبی که در مازندران کاربرد دارد عبارت‌اند

از دانه پاش، جوله، کلز، کیله لاک، عصا، قند چوله، تنباکو چوله، سیر کوب.

 

حصیربافی

حصیربافی در برخی از روستاهای استان مازندران به‌ویژه در غرب استان رایج است.

در مازندران از نوعی حصیر به نام «کوب» برای زیرانداز استفاده می‌شود،

برای بافت «کوب» از گیاهان خودرو چون «گاله» و «واش» که در باتلاق‌ها

و آب‌بندان ها می‌روید بهره می‌جویند. برای تهیه زنبیل و سبد نیز از

همین گیاهان استفاده می‌شود.

 

گلیم‌بافی

گلیم‌بافی نیز یکی از دیگر صنایع‌دستی و سنتی استان محسوب می‌شود،

در حال حاضر در بیشتر روستاها و شهرهای استان به این هنر اشتغال دارند.

نقوش گلیم اغلب به شکل هندسی است و بافنده با الهام گرفتن از اطراف طبیعت خود،

نقش می‌زند، رنگ گلیم نیز برگرفته از طبیعت پیرامون و غالب رنگ‌های تند

و شاد مانند قرمز، نارنجی، کرم، سبز، سرمه‌ای است.

 

 دست‌بافت‌های روستایی

جاجیم از اهمیت بیشتری برخوردار است و کاربردهایی نظیر زیرانداز،

پشتی، سجاده رختخواب‌پیچ، مفرش، پتو، وریه کرسی و… دارد و این هنر

در بسیاری از مناطق روستایی ازجمله «متکازین» از توابع بهشهر بخش دودانگه

شهرستان ساری، آلاشت سوادکوه، کجور، نوشهر و کلاردشت چالوس اقبال و توجه است.

موج بافی

ماده اولیه موج بافی که به نام‌های «رختخواب‌پیچ» و «ایزار» نیز معروف است،

پشم است. به همین دلیل ارزان و قابل شستشو دارای استحکام،

نرم و سبک است، موج بافی به دلیل صفت‌هایش به‌عنوان هنر فراگیری

درگذشته مطرح بود و اکنون نیز کم‌وبیش در این منطقه رواج دارد. امروزه این هنر بیشتر

در روستاهای منطقه کجور به‌جامانده است.

 

پارچه‌بافی

درگذشته بافت انواع پارچه‌های پشمی، ابریشمی و نخی معمول بود،

نوعی پارچه ابریشمی که الیجه نام داشت برای دوخت کت زنانه به کار می‌رفت،

از پارچه‌های پشمی «چوخا» و «باشلق» برای پالتو استفاده می‌شود و از شمد

که نوعی پارچه خنک و لطیف است در تابستان به‌جای پتو استفاده می‌شود.

 

چلک ریسی

چلک ریسی یا نخ ریسی نیز از صنایع دستی مازندران به شمار می رود

و زنان هنرمند استان با استفاده از پشم گوسفند و تبدیل کردن آن به نخ،

تولیدات زیبایی مانند جوراب پشمی می بافند.

علاوه بر صنایع‌دستی، نان‌های محلی نیز ازجمله سوغات مازندران است

و کماج، تتک، پنجی کش ازجمله نان‌های محلی مناطق مختلف مازندران است

که پخت آن در روستاهای ییلاقی و کوهستان همچنان ادامه دارد.

همواره در ایام نوروز، زنان روستایی مازندران با پخت نان‌های سنتی و محلی،

سفره‌های عید را می‌آرایند و از مهمانان نوروزی پذیرایی می‌کنند

و یا به‌عنوان سوغات به مسافران هدیه می‌دهند.

دیدگاهتان را بنویسید

تماس سریع

برگشت به بالا