قاليبافی در آذربايجان
ارسال شده در: اردیبهشت ۱۵, ۱۳۹۷, توسط : پشتیبان سایت
http://alvand1.com

قاليبافی در آذربايجان

خطه آذربايجان به دليل وسعت مراتع و زمين های کشاورزی و آب و هوای مناسب و طبيعی

کوهستانی همواره در توليد قالی از موقعيتی خاص بهرمند بوده است. قالی ها

و قاليچه های توليدی به وسيله روستائيان اين منطقه با ساختاری سفت و پرزی بلند

و بافتی درشت ،مالامال از نقوشی هندسی و شکسته با برخورداری از رنگ های

تند و تيره از مردمی سختکوش و مقاوم و قناعت پيشه حکايت می کند که با طبيعتی

به پايداری و استقامت کوهستان، به فرش، تنها به عنوان يک زيرانداز گرم می نگرند.

گرايش به قاليبافی

گرچه در برخی از مناطق به طور اجبار و ناشی از عدم استعداد کشاورزی

و بی مهری زمين بوده است و روستائيان به حد فراوان در فصول طويل زمستان

و دوران بيکاری ناگزير با قاليبافی انس گرفته اند، با اين حال در شرايط مساعدتر

نيز کشاورزی بخصوص در مناطق باختری (اروميه، خوي) و خاور آن و طوالش

با موفقيت کمتری مواجه شده و کمتر نضج گرفته است.

قاليبافی در آذربايجان

قاليبافی در آذربايجان

نيز همچون ديگر مناطق از دو شيوه شهری باف و روستايی باف پيروی می کند،

ليکن در اين تقسيم بندی روستايي، هريس از نظر ويژگی های خاص

در گروهی جداگانه قرار می گيرد.

۱- حوزه قاليبافی شهری باف با نوع تبريزی صرف نظر از تبريز و مرند و مراغه،

شهرهای سراب، ميانه و مشکين شهر را نيز

از نظر برخی خصلت های ويژه در برمی گيرد.

۲- حوزه هريس و مهربان همسايه آن شامل هريس ، گراوان، قراء اطراف

و نيز شهر اهر و شربيان و حومه آن خواهد بود.

۳- حوزه روستايی باف بيشتر در شهرستان های آذربايجان شرقي،

قسمتهای شمالی ارسباران، سراب، ميانه، هشترود، معمول است.

بخشايش- گراوان

بخشايش از نظر توليد کناره های زيبا و دلفريب که بازی رنگ هايی

با مايه های آبی و قرمز نخودی و آجری آنها را از زيبايی خاصی برخوردار می سازند،

در بين مناطق حوزه هريس دارای مرتبه ای والاست. نقشه ای بزرگ گياهی

که از نقشه ای هريس الهام گرفته اند، برخلاف توليدات سراب در سرتاسر متن تکرار می شوند.

قاليبافی در آذربايجان

پشم «شاه وزن» که دارای درخشندگی و استحکام بسيار است،

عامل اصلی شناخت توليدات گراوان از بخش های ديگر است.

مداليون در قالی های گراوان آنقدر بزرگ است که گاه برای حفظ توازن

متن تا مرکز حاشيه داخلی می رسد. تار و پود تمام قالی های هريس

و توابع گراوان، سراب، مهربان و بخشايش از پنبه است و نخها اصولا زمخت هستند.

در بعضی قاليچه ها مثل قاليچه های بولوردی به طور استثناء به جای يک پود،

دو پود از بالای رديف گره ها می گذرد، يکی کشيده و پنهان و ديگری به

رنگ آبی که از پشت قالی قابل رويت است.

قاليبافی در آذربايجان
http://alvand1.com
http://alvand1.com

گره حاکم در منطقه ترک باف است که تراکم آن از ۱۰۰۰ تا ۶۰۰ گره در دسی متر مربع می رسد.

در برخی از قاليچه ها که از سفتی و زمختی بيشتری برخوردارند،

اين تعداد گره از ۱۵۰۰ تا ۱۰۰۰ گره در دسی متر مربع در تغيير است.

قاليبافان اين مناطق بر حسب عادت به هنگام چيدن پرز آنها را بلندتر می چينند

و به اصطلاح آنها را پرگوشت می گيرند.

درشت بافی و زمختی از صفات ظاهری و مشخصه فرش های هريس،

گراوان، بخشايش و مهربان است.

قاليبافی در آذربايجان

اهر

شهرستان های اهر و مناطق اطراف آن نيز، شيوه هريس را پذيرفته اند.

روستای شربيان که قالی های بزرگ يک پودی می بافند نيز در اين تقسيم بندی

جزء هريس به شمار می آيد، زيرا نقشه و قطع قالی های

آن بی شباهت به نقشه اهر نيست. ليکن طرح آنها دارای رفتار هندسی کمتری است

و بافت فشرده و کيفيت مطلوب آن را از شهرت خاصی بهره مند نموده است.

غالب طرح ها ترنجی نسبتا بزرگ را در بردارند که برگهايی درشت اطراف

آن را در بر گرفته اند. اهر و ابهر دارای نقشه متنوعی نيستند

و جنس آنها سفت و استخوانی است که با رنگهای تيره و

نقش های هندسی از دوامی بسيار بهره مندند.

 

قاليبافی در آذربايجان

سراب

سراب در نزديکی شهر اردبيل و مشتمل بر ۲۱ روستا است که در دو طرف جاده

اردبيل واقع شده و از نظر تهيه کناره ها و پادری های مرغوب در اندازه های

مختلف مشهور است. در نقش قالی های سراب ترکيب تزئينی از چهار لچک

و يک مداليون طويل تشکيل می شود.

محيط و يا لبه خارجی اين مداليون ها دندانه و بيشتر چنگکی و به طور عمده

با زمينه پشم شتری است . لچک ها با نقش های آبی آجری روشن شباهت

بسياری به مداليون مرکزی دارند. مجموعه اين نقوش (مداليون لچک)

در زمينه های مشحون از ساقه ها و شاخه گلها و برگهای نخلی قراردارد،

در حاشيه ها که از سه قسمت تشکيل شده ترکيب هندسی به تکامل می رسد

و زمينه، نگاره های هندسی و برگهای دندانه دار را که به تناوب تکرار می شود،

در خود جای می دهد.

قاليچه های کناره سراب اغلب نرم و تقريبا بلند و دارای بافتی فشرده تر

از قاليچه های هريس است. حاشيه خارجی دارای نقشی دندانه ای

و کنگره ای به نام مداخل است. بيشتر مطالب فوق برای توليدات قديم

سراب صادق است. صفت مميزه قالی های جديد، زمختی و

فشردگی آنهاست. ابتدا و انتهای قالی ها با ريشه های آنها تزيين می شود.

در برخی از قالی های يکی دو قرن اخير، ريشه ها به صورت تور بافته شده

تزيين شده اند، عليرغم تعميم واژه روستايی باف برای مناطق روستايی لازم

به تذکر است که اين مناطق خود دارای ويژگی های خاصند، کناره های سراب

گرچه ديگر ظرافت و لطافت گذشته را ندارند، با اين حال با کناره ها

و قاليچه های ساير نقاط متفاوتند.

 

قراچه

قراچه نيز در شمال شرقی هريس و نزديکی شهر تبريز، از جمله مهمترين مناطقی است

که در حوزه فرشبافی هريس به داشتن کناره هايی بسيار متمايز نسبت

به ديگر نقاط، مشهور است. اين کناره ها که در بافت آنها تنها از يک پود

استفاده می شود، با بافتی بسيار فشرده و پرداختی مناسب در بازار اروپا به نام کناره های

قراچه شناخته می شود. متن قاليچه ها و کناره ها معمولاسرخ روناسی و حاشيه

آبی سير است و بيشترشان ترنجی هندسی در وسط و دو ترنج ديگر متفاوت

با ترنج مرکزی در طرفين دارند. در مواردی اين طرح گاه در متن قالی چند

بار نيز تکرار می گردد. قاليچه های قراچه نيز از طرحهای هندسی

و نگاره های بسيار کوچک در حواشی و متن برخوردارند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *