قالی و قالیچه های بلوچی
ارسال شده در: شهریور ۱۸, ۱۳۹۶, توسط : milad

ویژگی قالی و قالیچه های بلوچی

 

قالیچه های بلوچی

 

عشایر بلوچ از اصیل ترین و شاخص ترین عشایر ایران و شاید از آخرین بازماندگان ایلات و عشایر کوچ رو و دامدار هستند که هنوز زندگی و آداب و رسوم آن ها رنگی از زندگی دیرین عشایر دارد . شهرت قالیچه های بلوچی عمدتا ناشی از آن است که عشایر دامدار بلوچ پرورش دهنده یکی از بهترین نژاد های گوسفندان پشمی به نام نژاد بلوچی می باشند که پشم این گوسفند یکی از مناسب ترین الیاف پشم برای فرش دست بافت با بافت متوسط و درشت است ، استفاده از مو و پشم بز در فرش های دست بافت بلوچ و همچنین پشم شتر در بین عشایر بلوچ رواج دارد .

اگر چه امروز شاید نسل جوان تر عشایر بلوچ کمتر به کار بافت فرش دستبافت می پردازند ولی انبوهی از قالیچه های زیبا با رنگ های متنوع اصیل کار عشایری است که در گذشته اکثرا در این تولید اشتغال داشتند .

قالیچه های بلوچی

قالیچه های بلوچ نظیر قالیچه های بیشتر عشایر کوچ رو روی دار های افقی ( زمینی ) بافته می شود این قالیچه ها عموما فارسی باف و یک پود هستند .

در گذشته تار و پود آن از پشم سیاه رنگ بوده ولی امروزه به جای تار و پود از نخ پنبه نیز استفاده می شود . در گذشته که تار و پود پشمی بود در گلیمی که در دو لبه بافته می شود با تغییرات رنگ نخ ها طرح زیبایی به وجود می آمد که ارزش زینتی بسیار داشت .

در حال حاضر بسیاری از این گلیم ها فقط سیاه و سفید رسیده است . برای شیرازه در گذشته از پشم بز سیاه رنگ استفاده می شد که یکی از مشخصه های قالیچه های بلوچی بوده است .

از مشخصه های قالیچه های بلوچی رنگ های تیره آن است . اگرچه بعضا قالیچه های خود رنگ ، یا کرم و شتری و بارنگ های روشن نیز بافته می شود . برای رنگ های متن از آبی سیر و برای نقشه از قرمز سیر و رنگ سیاه و سفید بسیار استفاده می شود .

بهترین رنگ هایی که توسط افراد بلوچ به کار برده می شود عبارت اند از :

  • نیل پر طاووسی برای نیلی
  •  رناس برای انواع قرمز و سرخ
  •  پوست گردو برای رنگ شتری و قهوه ای

از پوست گردو همچنین به همراه برگ بید برای رنگ زرد و از نیل همراه برگ بید رنگ سبز  به دست می آید .

 

از حنا برای رنگ های نارنجی و همچنین برای رنگ های قهوه ای استفاده می شود از زاج سفید به عنوان دندانه استفاده می شود .

برای رنگ های سیاه معمولا از پشم سیاه استفاده می شود و برای یکنواخت کردن آن از نوعی نمک آهن که آن را ( مک ) می نامند استفاده می شده است گاهی نیز به ای ( مک ) از نیل استفاده می کردند.

بعد ها رنگ های آنیلینی در این پشم ها به کار رفت و مایه آبی تیره تبدیل به سیاه گردید و به کیفیت این قالیچه ها آسیب وارد گردید . در قالیچه های بلوچی پشم شتر نیز به کار می بردند ولی این قالیچه ها به نام جباری معمولا جز جهزیه دختران است و خرید و فروش نمی شود .

مشخص کردن اینکه کدام یک از طرح ها متعلق به کدام طایفه است مشکل است بنابر این تمام نقش ها تحت عنوان قالیچه بلوچی آورده شده است .

یکی از متداول ترین طرح ها بر روی قالیچه های بلوچی ، درختی است با ساقه های دراز در وسط متن که از اطراف آن شاخه های افقی بیرون آمده است و به برگ های سه شاخه ختم می شود . نقش های شکسته بته ای و هراتی نیز گاهی در قالیچه های بلوچی دیده می شود .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *