رفتن به محتوای اصلی

پوشش کلیه نقاط تهران

22225314 66097606 88170374 44403411
گبه چیست؟

گبه چیست؟

تاريخچه

به طور يقين نمي‌دانيم نام گبه از کجا آمده است. فرش شناسان امروز براي يافتن ريشه اين کلمه مسير پر پيچ و خمي را پيموده‌اند. در مواقعي آن را در کنار واژه قبيح گذاشته وگاه به کلمه «گاير» ربط داده‌اند که اولي به معناي زشت و معمولي و دومي به معناي حفاظ است. اما امروز در لغت به معناي ضخيم و زمخت است و نوعي فرش است که داراي خوابي بلند و به صورت درشت بافت است. در ابتدا نيز به عنوان زيراندازي بافته شده که مانع نفوذ سرماي زمين مي‌شده است.
 

طرح‌هاي گبه

در اوايل گبه‌ها ساده و بدون نقش بافته مي‌شدند. بافندگان اغلب از محيط و طبيعت اطراف الهام مي‌گرفتند و طرح‌هاي ذهني خود را روي گبه‌ها به کار مي‌گرفتند. چون بافنده آن را براي نياز و مصرف شخصي خود توليد مي‌کرده در بافت آن از ايده‌هاي ذهني اش بهره مي‌گرفته و گاهي آرزوهايش را بر روي گبه به نمايش مي‌گذاشته است. مانند نقش چادر که شايد به معناي داشتن سرپناهي ثابت بوده و يا نقش انسان به عنوان خانواده و نقش‌هاي ديگري که هر يک نماد خاص خود را داشته است. گبه دستبافته‌اي با اصالت است و نقوشي که در بافت آن به کار رفته است آن را از ساير دستبافته‌ها متمايز مي‌کند. اغلب طرح‌هاي گبه ملهم از طبيعت اطراف بافندگان و بر اساس ذهنيت آن‌ها بوده است. مهم‌ترين طرح‌هاي گبه به شرح زير است:

طرح شير

مهم‌ترين طرحي که در ميان عشاير بافته شده نقش شير مي‌باشد که تنها نقش مشترک بين بافندگان مناطق مختلف بوده است.

طرح خشتي يا قابي شکل

اين طرح از کابردي‌ترين نقش‌هاي گبه است و مورد علاقه بافندگان فارس و بختياري بوده است. اساس آن شامل طرح‌هايي با قاب‌هاي منظم مي‌باشد که هر يک از قاب‌ها به صورت جداگانه طرحي هماهنگ با قاب‌هاي ديگر دارد. نقوش به کار رفته در قاب‌ها عبارتند از :طرح‌هاي هندسي، طرح درخت گل و مرغ، خاتم کاري و نقش‌هاي ستاره‌اي که قاب‌ها را زينت بخشيده است.

طرح حوض گبه

اين نقش شامل ترنجي در وسط است که گلي را نشان مي‌دهد که از اطراف آن گل‌ها و غنچه‌هايي ديگر گسترش يافته است.

طرح گل گبه

به نقش گل رز در گبه طرح گل گبه مي‌گويند.

طرح ايلاتي

اين طرح برگرفته از طبيعت اطراف عشاير است و کاملاً ذهني است و بيشتر در ميان قاب‌هاي لوزي، دايره، مربع، مستطيل و بيضي قرار مي‌گيرد که هر يک از آن‌ها با طرح‌هاي با اصالت ايراني مزين شده‌اند.

طرح درخت

درخت در زندگي آدميان جايگاه مهمي داشته است که در اين ميان درخت سرو که نماد شادي و بيد مجنون که نماد غم و اندوه بوده است بيشترين کاربرد را داشته است.

طرح راه راه

اين طرح به گونه‌هاي متفاوت توسط بافندگان به کار مي‌رود. جهت اين راه‌ها اغلب به صورت عمودي و اريب است و گاهي نيز از جهت افقي استفاده مي‌کنند.

طرح خانه در هم

در دل اين نقش مفهومي عرفاني مورد نظر است. اين خانه‌هاي در هم شده و يکنواخت تصويري انتزاعي از مراحل زندگي را نمايان مي‌کند که آغاز آن از عالم هستي است و پايان آن به گوهر ذات و وجود منتهي مي‌شود.

 

طرح کف ساده

اين گبه‌ها سفره‌هاي بدون نقش را در برابر ذهن مجسم مي‌نمايند. اين بي نقشي خانه‌هاي محقر روستاييان و زمين بي محصول آن‌ها را نمايان مي‌کند. نقش‌هاي ديگري نيز در گبه استفاده مي‌شوند که عبارتند از: عنکبوت، لوزي لوزي، لوزي‌هاي سوار برهم، زيگ زاگ، چهار گوشه، محراب، حيوانات وانسان.
 

مقايسه گبه‌هاي قديمي و جديد

گبه‌هايي که در قديم بافته مي‌شدند خود رنگ بوده‌اند، يعني پشم گوسفندان را بدون تغيير رنگ به کار مي‌گرفتند و شامل رنگ‌هاي سياه، سفيد و خاکستري مي‌شد. اگر بافنده روز خوبي را سپري مي‌کرد رنگ سفيد را به کار مي‌برد و اگر روز ناخوشايندي داشت رنگ سياه در دستبافته اش نمودار مي‌شد. به مرور زمان بافندگان از رنگ‌هاي گياهي و طبيعي براي پشم هايشان استفاده کردند و نقوش ذهني خود را با اين پشم‌هاي رنگين ترکيب کردند. بعدها استقبال خوبي از اين گبه‌ها به عمل آمد و براي سرعت بخشيدن به کار رنگ‌هاي شيميايي جايگزين رنگ‌هاي طبيعي شد و همچنين ماشين ريسندگي جاي پشم ريسي دستي را گرفت. با از ميان رفتن طرح‌هاي قديمي و ذهني طرح‌هاي جديد به ميان آمد. اگرچه اين طرح‌ها از اصالت طرح‌هاي گذشته تهي اند اما از زيبايي خاص خود برخوردار هستند. مدتي اين گبه‌ها رونق خوبي در بازار داشتند، اما بنا به دلايلي به زودي از رونق افتادند.
 

روش نگهداري گبه

به همان ميزان که مراحل اوليه توليد گبه از اهميت خاص خود برخوردار است، نگهداري آن نيز مستلزم دقت و توجه مي‌باشد که اين امر موجب افزايش ماندگاري و قيمت آن مي‌شود. عوامل آسيب رسان شامل حشراتي مثل بيد، موريانه، سوسک و موش مي‌باشند که بدترين آن‌ها بيد است. براي مقابله با بيد روش‌هايي مانند استفاده از محلول شيميايي خاص در هنگام شستشو، افشانه کردن پشت و روي گبه با حشره کش و يا استفاده از نفتالين و تنباکو در انبار پيشنهاد مي‌شود. بايد از قرار دادن آن در محيط تيره و تاريک و مرطوب پرهيز کرد، همچنين نبايد در معرض تابش مستقيم نور خورشيد قرار بگيرد، زيرا موجب پريدگي رنگ گبه مي‌شود. بهتر است براي در امان ماندن آن از هر گونه رطوبت احتمالي از موکتي در زير آن بهره گرفت و آن را در معرض هوا قرار بدهيم.

شستشوی گبه هم تخصص خاصی می خواهد قالیشویی الوند با ضمانت نامه کتبی گبه و فرش های نفیس شما را شستشو میدهد

 

برای اطلاعات بیشتر و مشاوره رایگان تماس بگیرید

دیدگاهتان را بنویسید

تماس سریع

برگشت به بالا