قاليشويي20

طبقه بندی فرش براساس نظر سیسیل ادواردز

طبقه بندی فرش ایرانی براساس نظر سیسیل ادواردز :

از دیدگاه این پژوهشگر شاخص ، طرح های قالی ایران

به نه گروه قابل تقسیم است که عبارت است از :

++طرح هراتی ( مشهور به طرح ماهی- طرحی است اصیل و زیبا و کنایه دار که درون

مایه های تشکیل دهنده ی آن نقشی از ماهی را به خاطر می آورند و به

این لحاظ آن را طرح ماهی نیز می نامند. )

http://alvand1.com

 ++طرح بوته ای ( بُته ای- طرح بته ای تجرید یافته درخت سرو است.

بته های سرکج فرش ایران به بته جقه شهرت یافته است. )

++ طرح خرچنگی این طرح را به دلیل اینکه قسمتی از نقش های فرش

شباهت زیادی به شکل خرچنگ داشت نامگذاری کردند

http://alvand1.com

++ طرح گل حنایی،

++طرح لچک ترنج

http://alvand1.com
http://alvand1.com

++طرح مینا خانی– طرح مینا خانی، طرح منحصر به ‌فرد در فرش‌های تولیدی

ورامین است و این موفقیت تا بدان جا پیش رفت که طرح مینا خانی

فرش ورامین به ثبت ملی رسید و بانام ورامین اجین شد

++ طرح شاه عباسی– این طرح شامل گل معروف شاه عباسی است

http://alvand1.com
http://alvand1.com

++طرح بید مجنون– دارای طرح درخت بید مجنون است

++طرح جوشقانی– در طرح جوشقان که از نقش‌های اصیل و

سنتی و کمتر دست‌خورده و تغییریافته است،

ترنجی لوزی شکل و دندانه‌دار در میان فرش قرارگرفته که گاهی ترنج

در وسط و در مواردی لچک‌ها در گوشه‌های آن حذف می‌شوند.

پاک کردن لک رنگ خوراکی

نحوه حذف رنگ خوراکی(مصنوعی) از فرش

رنگ خوراکی یک نوع رنگ است و بنابراین می تواند به طور دائمی پارچه و لباس رنگ.

متاسفانه، قرمز یکی از بزرگترین مشکلات است و سخت ترین لکه برای حذف است.

  با یک فرش سبک رنگی، شما ممکن است گزینه های بیشتری داشته باشید،

با توجه به دستورالعمل برای حذف، اگر رنگ حاوی قرمز ۳، آن را باید ابتدا با اسید تجزیه

و سپس تمیز می شود. همانطور که همیشه، هر چه زودتر تمیز شود،

راحت تر آن است که حذف شود. برای خلاص شدن از لکه ها، این مراحل را دنبال کنید.

http://alvand1.com
http://alvand1.com

شما نیاز خواهید داشت:

آب لیمو یا سرکه سفید
تمیزکننده فرش تجاری یا تمیزکننده موضعی
بوراکس
مرطوب کننده ها (در یک بطری اسپری / فشاری زیر را در نظر بگیرید)
۱ قسمت مواد شوینده
۱ قسمت گلیسیرین
۸ قسمت آب
پارچه های نرم یا اسفنج ها
آب سرد
مسواک قدیمی
سشوار یا پنکه

نحوه حذف رنگ خوراکی(مصنوعی):

این مراحل با استفاده از چندین روش که می تواند مورد استفاده قرار گیرد

برای مقابله با رنگ آمیزی لکه های غذایی.

لکه ها را با آب لیمو یا سرکه شروع کنید. اسید در این محصولات کمک می کند

رنگ آمیزی قرمز مواد غذایی را در لکه هایی که می توانند برداشته شوند، از بین ببرند.
مرحله در طول این فرایند بسیار مهم است.  هدف شما این است که “لکه” لکه را بردارید،

آن را به الیاف مالش ندهید. کار کردن از خارج از لکه به سمت مرکز، رنگ لکه را از پخش آن حفظ می کند.
یک پارچه تمیز را با دست بمالید تا لکه های بیشتری را از بین ببرد.
اسپری منطقه را با آب گرم و تمیز نگه دارید
اجازه دهید منطقه کاملا خشک شود.

حذف رنگ خوراکی

تمیز کردن منطقه را با پاک کننده تجاری طراحی شده برای نوع خاصی از فرش.
اگر رنگ ماندگار باشد، لکه را با لکه مرطوب کنید.
روی مقدار کمی از سرکه در بالای مرطوب کننده قرار دهید.
با پارچه ای تمیز با لکه مرطوب مرطوب کنید.
همچنان با مرطوب کننده و سرکه مرطوب و با پارچه مرطوب بپوشانید تا لکه برداشته شود.
اگر رنگ باقی بماند، لکه را با بوراکس پوشش دهید.
با استفاده از یک مسواک قدیمی، به آرامی بوراکس را به لکه کار کنید.
با پارچه تمیز بمالید. هر وقت پارچه ای تمیز با لباستان تکرار کنید،

حذف رنگ خوراکی

 

تا زمانی که لکه های بیشتری بر روی پارچه ظاهر نشود، تکرار کنید.
هنگامی که لکه برداشته می شود، منطقه را به طور کامل با آب پاک تمیز کنید.

اگر راه حل های تمیز کردن بر روی فرش باقی بماند، ممکن است باعث سایش بیشتر

و یا بقایای مواد می شود که باعث ایجاد سریع تر خاک می شود.

اجازه دهید منطقه به طور کامل خشک شود،

سپس منطقه را خنثی کنید تا فیبرها را به بافت نرم خود بازگردانید.

هنر ختایی در فرش

هنر ختایی در فرش

هنر ختایی و فرش

هنر ختایی ختایی یعنی منسوب به ختا ، ختایی یادگاری از نفوذ هنر چین در ایران

پس از حمله مغول از اسم طایفه “ختا ” یا قراختا گرفته شده است .

که از اواخر قرن ۳ وسرزمینهای را از شمال چین ،ترکستان شرق((مولتان ))

و (منچوری ) به دست اوردند که در منابع اسلامی

به ختا “خط” معروف است .

هنر ختایی در فرش

شماری از طراحان معتقدندکه ختایی از خط مشتق شده است

یعنی ادامه خط وانرا به صورت خط می نویسند.

 ختایی یا خطائی ممکن است از خط گرفته شده باشد ویا منسوب به شهر ختن باشد .

واز جمله نقشهایی اساسی هنرهای تزئنی ایرانی است که از ترکیب گل وغنچه وبرگ پدید می اید .

وهرگردش موزون ان را یک بند می خوانند.برخی منشا این گل را شهر ختن کشور چین می دانند .

وعنوان ختائی را از همین نام گرفته اند وگروهی دیگر به واسطه عدم تطابق

این طرحها را با طبیعت انها را خطایی (ناشی از سهو وخطا )دانسته اند.

لیکن با توجه به تاثیر پذیری هنر نقاشی ایران از هنر چین ومقام ومنزلت شهر ختا یا ختن در ادبیات فارسی

وشباهت این طرح ها به نقشه های تزیئنی چینی و نسبت دادن انها به ختن بی مناسب نخواهد بود .

ودر تعریفی دیگر طرح ختایی را مشتمل بر نقش گلها و ساقه وبرگهای می دانند

که نمونه انها در طبیعت نیست لیکن انها را می توان با الهام وگرده برداری

از گلهای مختلف وتلفیق انها با یکدیگر پدید اورد.

http://alvand1.com
http://alvand1.com

ختایی افزون بر قالی در کاشی وتذهیب نبز به کار می رود

در قالی اراسته تر وبارنگهای بیشتر ودر کاشی ساده تر وبا رنگ های کمتر .

اولین نقوش بر دل غارها وصخره ها وسفال ها

توسط انسانهای نخستین ترسیم شد. ولی به تدریج وبا گذشت زمان های بسیار انسان توانست

به انها تکامل بخشد .

بسیاری از نقشها با الهام از طبیعت بوده بعضی از نقوش گیاهی هستند که

به عنوان عناصر تزینی در بسیاری از صنایع هنری ودر معماری مورد استفاده قرار گرفته اند .

این نقوش گیاهی گاه به تنهایی وگاه به صورت تلفیقی با سایر نقوش از جمله نقش های

ساده وهندسی در بناهای تاریخی دیده می شود .

هنر ختایی در فرش

طرح های ختایی نقوشهایی گیاهی وگل وبوته هستند .بوته سمبلی از کاج وسرو است

که خود مفاهیم واشکالی از طرح قالی است .

که این نقش ها با ظرافت ونازکی در لابه لای نقوش اسلیمی

در حرکت هستند وداری نقوش پیچ در پیچ گل وبوته است .

طرح ختایی به تناسب فضا وطرح های هندسی روی سطح اثر می چرخند وهنرمن ناگزیر است

برای پر کردن نقوش از این طرح ها استفاده کند .زیرا این طرحها وسایلی برای ایجاد

نظم ووحدت میاناجزاء اثر هنری هنرمند هستند .

ونمودار طرحی از نهال اما با خمیدگی ارام به شکل کمان یا نیمه کمان که بطواتر معمول

نقشهای از گل ،غنچه ،برگ وبند را در بر می گیرد وبه هم می پیوندند . بندخود نمایی

چندانی در فرش ندارد . اما اصول ومبانی طرح را به تمام ارایه های فرش ابلاغ ی کنند

وهمه انها را نظم وترتیب می دهد وبند یا ساقه در نقشهای ختایی با پیچ وخم های

مو.زون وبا حرکتی منحنی گلها وغنچه ها وبرگها وبرگچه ها در میان می گزارد وبا ایجاد

وحدتی کم نظیر عمل جایگزینی انها را انجام می دهد .

هنر ختایی در فرش

حرکت افقی ساقه در طرح های ختایی در فضاهای بزرگتر حالت دورانی و حلقوی به خود

گرفته وبا در بند کشیدن برگها وغنچه ها ودیدگان بیننده را به مرکز طرح جلب می کند .

وبند عامل رویش اتصال وترکیب بندی گلها وبرگها می شود . پایه طراحی بند های ختایی

واسلیمی بر اساس گردش حلوزونی نمایان می شود .که به گردش حلزونی ( اسپیرال) می گویند.

وباید فاصله بین قوسهای گردش به صورت یکنواخت در همه جای گردش رعایت شود .

وبعد از رسم گردش اجزای ختایی با توجه به اهمیت شان مورد استفاده قرار می گیرند .

جهت قرار گیری گلهای شاه عباسی ودیگر اجزای که بعد از این بر روی خطوط گردان ترسیم می شود

به تناسب جهت گردش حلزونی به کار می ایند .

 

هنر ختایی در فرش

نام گذاری بخش های ساقه که سه شکل اند
۱٫ اصلی
۲٫ انشعابی
۳٫ فرعی

ساقه ای است که اجزاء نقوش ختایی را به یکدیگر متصل می کنند وبه صورت خطوط شکسته

یا منحنی طراحی می شوند . در طرح ختایی قسمت های از طرح ساقه ضخیم تر وقسمت

های نازکتر است . ساقه با پیچ وخم های زیبا ترکیبی از خطهای کمانی و گاه به ندرت

راست خط ساقه گاه دایره ای مارپیچ وگاه کمانی شکسته وایجاد پیوستگی میان نقش

گل وبرگ وغنچه وبه صورت شیوه تند وکند طراحی می شود .یعنی بخش

نخستین ساقه کلفت تر وبخش پایانی نازکتر می شود .

برگها : برگها در طبیعت انواع مختلفی دارند که در طراحی ابتدا از برگ های ساده وشکسته

وهندسی بوده اند .برگهای لوزی شکل ودندانه ای در مقیاس بزرگتر بجایی رگبرگها شاخه های

کوچکتر گل را در خود جای می دهند ودر تزیین وهماهنگی طرح های ختایی نقش عمده ای را بازی

می کنند . انها با پرکردن فضاهای خالی در وحدت وهماهنگی طرح اثر بسزایی دارند .

وگاه گاه مثل ساقه ها با شکستگی قائمه تغییر جهت داده فضاهای خالی را پر می کنند .

وگونه ای دیگر برگها کشیده وبه شکل انها ،شمشیری،ماهی،شعله ای ،انتهای بعضی از

برگها ی کشیده را طراحان حالت شکسته می دهند وبخشی از برگ باحرکت ناگهانی ،

خلاف جهت برگ روی ان بر می گردد . وشکل بسیار زیبا ایجاد می کند وپایه برگها به بند

اصلی یا فرعی متصل ونوک برگها ازاد است گونه ای دیگر از برگها شبیه مو طراحی می شوند .

 

غنچه ها: گلهای کوچک نیم شکفته ای در فرش هستند که از محل پایه به بندهای فرعی متصل می شوند .

ومعمولا در انتهای بندهای فرعی قرار می گیرند .غنچه چند قسمت است: گل پنج پر –غنچه پربرگ

وغنچه گل عباسی گلبرگها: دارای جهت هستند وجهت انها عمدتا از پایه به سر گل متمایل است .

وگاه تقریبا دارای محور تقارن اند . واین تقارن در رنگ امیزی هم وجود دارد در طرحهای گلهای لاله عباسی

یک ویا ۲تا یافت می شود که از نظر طراحی ومرکز وسرچشمه طرح ان است.

قاعده ترسیم گل ختایی بر دایره استوار است واز ترکیب وتلفیق دوایر انواع گلهای ختایی

به شکل غنچه وگل کامل وبا جلوه های زیاد ظاهر می شوند .گل باید در جایی قرار گیرد

که توجه بیننده را به خود جلب کند.

گلها گوناگونند مانند گل انار،حنایی،نسترن،نیلوفر وگرد وبه صورت تک گل یا تزینات درونی

در زیر ودر سر گل ودر دو سوی ان یا چند گل به یک بوته یا پیوسته به اسلیمی وختایی

نشان داده می شوند نمایش گل به شیوه نقش های گوناگون از ویژگی بسیار در قالبهای ایرانی است

سرگلهارا به نقش حیوانات پیوند داده ویا در قاب گلها طرحی از پیکرحیوانات می نهند

ویا انرا به دسته گل وبرگ وبته جقه نقش می کنند .

 

گل ختایی به دهها شکل ورنگ متفاوت می باشد که هر یک در حد خود نمودار

کاملی از ذوق وزیبایی است که هنر مندان با ترکیب وتلفیق طرح ها شکل جدیدی ایجاد نمودند .

بعد از اینکه گلهای اصل را روی گردش حلزونی مشخص کردیم اجزای ریز تر مثل گلهای گرد

دغنچه وبرگها را در فضای خالی قرار می دهیم اجزای ختای به صورت یکنواخت در گردش خطوط پراکنده می شوند .

نتیجه گیری : هیچ ارایه ای به صورت مجزا دیده نمی شود هر ارایه نیاز دارد که حداقل

از یک نقطه به ارایه دیگر متصل شود . همچنان که در طبیعت هم هیچ گل وشکوفه وبرگی مجزا نیست

بند هیچ خودنمایی ندارد اما اصول ومبانی طرح را به تمام ارایه های فرش ابلاغ می کنند .

وهمه انها را نظم وترتیب می دهند . به این ترتیب بند نه تنها ارایه ها را نظم می بخشد بلکه

این نظم را به بیننده منتقل واو را متوجه وحدت وهماهنگی قرار می دهد .

 

هنر ختایی در فرش

بررسی سیر تکاملی کاربرد طرح گلها در دوره های مختلف از دوران هخامنشی تا کنون

که این طرح در اثار هخامنشی هم بوده که به تدریج تکامل یافته. هنر اشکانی از هنر یونان تاثیر گرفته

و شامل نقاشی دیوار وگچبری هایی از نقوش هندسی استفاده شده در دوره ساسانی نقوش گیاهی

استفاده می شده که پرکننده های فضاهای خالی و میان انسان وحیوان که در حواشی طرح ها استفاده می شد

که نقوش گیاهی قوس دارد ودورانی بودند .

در دوره ایلخانیان وتیموریان قرن ۸و۹ استفاده از نقوش گیاهی (ختایی ) ابر چینی ونقوش

حیوانی عجیب مانند اژدها وسیمرغ در طراحی منقوش وکاربرد نقوش اسلیمی وختای در

کتاب ارایی بوده ودر دوره صفویه بزرگ کردن قوس های اسلیمی وختایی در عین ظرافت

ورعایت تناسبات و ترکیب اسلیمی وختایی در یک دیگر ونقوش ختایی در این دوره متنوع تر شد .

واین دوره در بکار بردن نقوش ختایی در تزینات گنبد وکاشی کاری مساجد ابنیه شهرت دارد .

مسجد جامع اصفهان در شمار شاهکاری ها می باشد .

ودر دوره صفویه به کار گیری گل شاه عباسی رایج شد.

از این دوره به بعد در دوره صفویه نقشهای ریز بودند .با گذشت زمان بزرگتر شدند

وهر بار با نواوری در دسته از نقشها چهره تازه ای به خود گرفت.

هنر ختایی در فرش

طرح‌های قالی در دوره​های مختلف

طرح‌های قالی در دوره​های مختلف

در دوره‌های مختلف هنرمندان از محیط اطراف خود برای طراحی نقشه قالی الهام گرفته‌اند

که می‌توان به گردش شاخه‌های درختان، آثار تاریخی، گل‌ها و پرنده‌ها اشاره کرد.

طرح‌های قالی

مثلا در طرح آثار باستانی و اسلامی از آثار تاریخی، اشکال تزئینی بناها

و کاشیکاری‌های بنا‌های تاریخی الهام گرفته شده است که معروف‌ترین این طرح‌ها عبارت است از:

گنبد کاووس، مسجد شیخ لطف‌الله، مسجد امام اصفهان، تخت‌جمشید، طاق بستان،

طاق کسری و طرح زیر خاکی.

طرح‌های قالی

در طرح اسلیمی نیز گردش شاخه‌های درختان، الهام بخش طراحان بوده است.

سابقه این طرح به زمان قبل از اسلام برمی‌گردد که طی سال‌های طولانی این طرح

با ذوق و ابتکار هنرمندان ایرانی به اوج کمال خود رسیده است.

از انواع مهم این طرح‌ها می‌توان به اسلیمی ماری و دهان اژدری اشاره کرد.

علت نامگذاری اسلیمی دهان اژدری این است که انتهای هر شاخه به دو شاخه

باز همانند دهان باز اژدها تقسیم می‌شود. اسلیمی ماری نوعی دیگر از اسلیمی است

که در آن اسلیمی‌ها آنچنان گردشی دارند که شباهت زیادی به حرکات مارپیچ و تاب‌های بدن

مار پیدا می‌کند. انواع دیگر اسلیمی عبارت است از:

ساده، خرطومی، شکسته، لچک و ترنج، ترنجدار، گلدار و برگی.

http://alvand1.com
http://alvand1.com
طرح‌های قالی

یکی دیگر از طرح‌های مهم رایج طرح افشان نام دارد

که در این‌گونه طرح‌ها گل‌ها، برگ‌ها، پرندگان و حیوانات با هماهنگی خاصی با هم

و در فواصل مساوی از هم بر متن افشانده و به گونه‌ای خاص با هم مرتبط ‌است.

قالی‌های بافته شده با طرح افشان در اکثر موارد فاقد لچک و ترنج است

و در صورت لچک و ترنج داشتن ابعاد آنها از حد معمول کوچک‌تر است.

افشان عباسی، دسته‌گل، حیواندار، شاخه پیچ، ترنج‌دار، بندی، اسلیمی

و دسته‌گل از انواع طرح‌های افشان محسوب می‌شود. از دیگر طرح‌های قدیمی

که بسیار رایج است و میان ایلات و عشایر و برگرفته از خلاقیت و ذهن آنها رواج دارد،

 

طرح‌های قالی

طرح‌های ایلاتی است. نقش و نگار‌های این طرح هندسی است که از محیط،

ابزار کار، گل و گیاه، پرندگان و حیوانات گرفته شده و این‌گونه نقش‌ها علاوه بر فرش در گلیم

و جاجیم هم به کار رفته و نامگذاری این گونه طرح‌ها یا به نام محلی است

که طرح برای اولین بار در آنجا استفاده شده، یا به نام افرادی است که برای اولین بار

سفارش بافت آن را داده‌اند. ایلاتی هیبت‌لو، قشقایی، بختیاری، افشاری، خمسه،

هریس، سالارخانی و یعقوب‌خانی از جمله طرح‌های معروف ایلاتی به شمار می‌رود.

طرح‌های قالی